علت نامگذاری روز جهانی شهر چیست؟



به گزارش جی پی لند، موضوع عام روز جهانی شهرها «شهر بهتر، زندگی بهتر» است و همه‌ ساله موضوعی که موفقیت‌های شهری‌ یا چالش‌های ناشی از آن را منعکس کند ذیل این موضوع انتخاب می‌شود. از این‌رو سازمان ملل متحد، موضوع «حکمروایی نوآورانه؛ شهرهای آزاد» را برای روز جهانی شهرها در سال ۲۰۱۷ میلادی تعیین کرده است.

روز جهانی شهرها – UN-Habitat

شهر چیست؟

 به عبارت ساده شهر را می‌توان یک واحد اجتماعی و سیاسی، یک واحد با فعالیتی فیزیکی و جمعیتی دانست؛ به عبارت کلی‌تر شهر الحاق یک مکان فیزیکی با مردم ساکن آن است، اما می‌توان این تعریف را کامل‌تر کرد و گفت شهر مجموعه‌ای از ترکیب عوامل طبیعی اجتماعی و محیط‌های ساخته شده توسط انسان است که در آن جمعیت ساکن متمرکز شده است؛ جمعیت در این مجموعه به صورت منظمی درآمده و آداب و رسومی را برای خود ابداع کرده است.

 علاوه بر آن این جمعیت به صورت مختلف تخصص یافته، اما از نظر تولید انرژی و غذا معمولا وابستگی شدیدی به مجموعه‌های مشابه با طبیعت یا مجموعه‌های روستایی دارد؛ شهر به معنای کامل یک سیستم باز است یعنی نمی‌تواند از هر نظر کامل و مجموعه‌ای از تمام عناصر لازم جهت ادامه حیات خود باشد؛ بنابراین به طور مجزا و جدا از سایر نقاط نمی‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد، بنابراین مبادله احتیاجات فیزیکی طبیعی و اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و خلاصه تمام ضروریات بین شهر و دیگر واحدهای زیستی از مهمترین شرایط ادامه حیات شهرها است.

 برای شهر پدیده‌ای که همه آن را می‌شناسیم و به روشنی به وجود آن آگاهی داریم، تعاریف زیادی شده است، اگر تمام شهرهای دنیا را نیز مطالعه کنیم‌ به یک مفهوم کلی نخواهیم رسید، اما قدر مسلم آن است که وقتی صحبت از شهر می‌شود، معمولا پدیده‌ها و تصاویری در ذهن انسان شکل می‌گیرد که غیر از آن چیزهایی است که در روستاها وجود دارد.

تعاریف مختلف شهر

تعریف عددی: تعریف عددی ساده‌ترین تعریف است که می توان از شهر کرد، زیرا وجه تمایز بین شهر و روستا، تعداد جمعیت آن است. بر اساس عدد می توان شهر را چنین تعریف کرد: مرکزی از اجتماع نفوذ که در نقطه‌ای گرد آمده و تراکم و انبوهی جمعیت در آن از حد معینی پایین‌تر نباشد.

 تعریف تاریخی: برخی از علما معتقدند مراکزی که از قدیم نام شهر به آنها ابلاغ شده است به عنوان شهر شناخته می‌شود و در واقع به افتخار قدمتی که دارند همیشه شهر باقی می‌مانند.

شهرسازی کدام است؟

شهرسازی علمی است که می‌توان گفت اخیرا به وجود آمده است. با این حال عده ای بر این عقیده هستند که هنر شهرسازی همزمان با پیدایش انسان آغاز شده است و نباید این نکته فراموش شود که به جز چند شهر جدید که با مطالعه و از روی نقشه به طرح قبلی ساخته شده‌اند. شهرهای زیادی که دارای مشخصات شهر کامل بوده و از نظر جنبه های بشری متنوع و زیبا باشند، همگی بدون نقشه و طرح قبلی و به سادگی ایجاد شده‌اند.

عوامل گسترش شهرها:

 پیدایش تخصص و تقسیم کار، ازدیاد جمعیت، توسعه مهاجرت‌ها، تمرکز صنعت و تجارت، توسعه مراودات اقتصادی، افزایش سطح درآمد، تنوع در مشاغل، پیدایش و گسترش وسایل ارتباط جمعی، مشکلات شهرنشینی در عصر حاضر، فقر و عدم تساوی، تزلزل اقتصادی و بیکاری، امکان مخاطرات بیشتر،  اتکا و وابستگی، از هم گسیختگی قوام و اساس خانواده آلودگی صدا و فشارهای عصبی، مشکلات اجتماعی، آلودگی هوا، کمبود وسایل تفریحی، تراکم بیش از اندازه، پراکندگی نااندیشیده شهرها، مشکلات مسکن، زاغه نشینی، جابه جایی صنایع و آلودگی محیط زیست.

حکمروایی شهری:

حکمروایی شهری نوآورانه باید ذی‌نفعان مختلفی را در برگیرد، شامل همکاری‌های انعطاف‌پذیر و مؤثر بین نهادهای عمومی و خصوصی باشد و برای تضمین تأثیر عادلانۀ سرمایه‌گذاری دولتی از سرمایه‌های اجتماعی استفاده کند.

مدیریت حکمروایی شهری نیز باید از طریق معرفی فناوری‌های جدید اطلاعاتی و راه‌حل‌های داده‌محور به منظور کمک به مقامات محلی برای دستیابی به نظام حکمروایی شفاف، پاسخگو و مشارکتی ارتقاء یابد. حکمروایی فراگیر شهری در چارچوب ارتقاء خدمات عمومی و با بهره‌گیری از فناوری و بهبود کارایی سازوکارهای تبادل اطلاعات شهری میان دولت و شهروندان فعالیت می‌کند.

ایده شهر آزاد:

شهر آزاد، شهری واجد نظامی پذیرا و چندعملکردی در برگیرندۀ تنوعی از مردم است که از فضای مشترکی استفاده کرده و از دستاوردهای بومی خود حمایت می‌کند از این رو این ایده در دستور کار جدید شهری قرار گرفته است؛ شهر آزاد، از طریق تحقق گردش آزاد اطلاعات شهری و دسترسی یکسان به خدمات پایه، حقوق شهروندی را برای همگان تضمین می‌کند.

کیفیت زندگی و تداوم آن به نیروی کار و اطلاعاتی بستگی دارد که به آزادی در جریان است و به این ترتیب به فضای شهری شکل داده و آن را متحول می‌کند. در این شهر تنوع فرهنگ‌ها، جوامع و صنایع به نوآوری شهری و توسعه انسانی می‌انجامد. شهرهای آزاد، متنوع و مشارکتی در نهایت به حکمروایی مدرن شهری می‌انجامد که نیازمند نوآوری در توسعه شهری است.

گردآوری و تنظیم: مهشید بهزادی- نیوزنگار جی پی لند